• Alles over opties

Wat is volatility?

‘Een statisticus waadde vol vertrouwen door een rivier die gemiddeld één meter diep was. Hij verdronk.’, zei schrijver Godfried Bomans ooit. Net als bij een rivier, heeft een aandelenkoers gemeten over een bepaalde periode (lengte) een gemiddelde. In de praktijk kunnen koersen stijgen en dalen en afwijken van de gemiddelde koers en soms flink ook.

De term die door beurshandelaren wordt gebruikt voor de beweeglijkheid van een effect is volatiliteit (naar het Engelse woord ‘volatility’). Wanneer een onderliggende waarde dus een relatief rustige koers heeft, zoals Ahold of Royal Dutch Shell, en dus beperkt omhoog of omlaag beweegt, is er sprake van een lage volatiliteit. Een effect dat meer op en neer stuitert, zoals ArcelorMittal of Galápagos, heeft een hoge volatiliteit.

Volatiliteit en opties, hoe zit het ook alweer?

Een voorbeeld: aandeel XYZ en aandeel ABC zijn allebei € 25 waard. Aandeel XYZ is de ‘wilde’ van de twee. Die beweegt soms met euro’s per dag en kan aan het begin van de week op € 25 staan en aan het einde van de week op € 30, om de week erna net zo rap terug te zakken naar € 23. Aandeel ABC is de rustige van de twee. Die beweegt hooguit een paar dubbeltjes op een dag. Eigenlijk is het een beetje een saai aandeel.

Van beide aandelen is er een call met uitoefenprijs van 30 beschikbaar met een looptijd van een jaar. Voor beide calls geldt dat ze geen intrinsieke waarde hebben. Voor welke call zou u meer willen betalen?

Die van het ‘wilde’ aandeel of die van het saaie aandeel? Natuurlijk voor die ‘wilde’ want het aandeel XYZ staat volgende maand misschien wel op € 45. De call met uitoefenprijs 30 van het ‘wilde’ aandeel is dus veel duurder dan de call van het saaie aandeel. Kortom: hoe hoger de volatility, hoe duurder de optie. Zowel calls als puts. Als belegger is dat belangrijk om te weten, want het helpt om te bepalen wanneer het aantrekkelijk is om opties te kopen of juist te verkopen (schrijven).  


Historische volatility en implied volatility 

De historische volatility is gebaseerd op het koersbewegingen uit het verleden. Het geeft weliswaar een indicatie voor de toekomst, maar geen garantie. En eigenlijk bent u als belegger vooral geïnteresseerd in de toekomstige volatility. Gelukkig is die er; deze kan namelijk gedestilleerd worden uit de optieprijzen die nu op het scherm staan. Dit wordt de ‘implied volatility (IV)’ genoemd en dat is een inschatting van de markt over de volatility van die onderliggende waarde voor de komende periode.

Een aantal eigenschappen van implied volatility

  • Naarmate de looptijd van de volatiliteit toeneemt, zal de volatility stabieler worden
  • Volatiliteit heeft de neiging om altijd terug te keren naar zijn gemiddelde (mean reverting)
  • In het algemeen heeft implied volatility de neiging te stijgen in een dalende markt en te dalen in een stijgende markt
  • Volatiliteit kan niet oneindig stijgen. Dit in tegenstelling tot een aandeel dat zou kunnen stijgen van $ 1 naar honderden dollars 
  • Volatiliteit kan weliswaar laag zijn, maar geen nul. Er zullen altijd fluctuaties zijn ten opzichte van de koers van gisteren.  
'

Volatility en looptijd

Implied volatility is beschikbaar over verschillende looptijden. Opties met een looptijd van 10 dagen hebben een implied volatility en ook opties die nog 14 maanden lopen hebben een implied volatility. Een van de waarnemingen is dat naarmate de looptijd toeneemt, de implied volatility stabieler is. Dit is ook wel logisch, want laten we eens kijken naar de historische volatility van een aandeel. 

Hieronder ziet u de grafiek van de DAX index en de historische volatility die berekend wordt op basis van 10 waarnemingen. Aan de bovenkant noteert de volatility 28% en op het dieptepunt iets boven de 4%.
 Wat-is-volatility-grafiek1

Hieronder staat dezelfde grafiek van de DAX, maar nu is er gekeken naar de 50-daags historische volatility van de index. U ziet dat de lijn veel vloeiender loopt en dat de uitslagen minder groot zijn.

Wat-is-volatility-grafiek2
 
Hetzelfde gebeurt met de implied volatility. De implied volatility van een kortlopende optieserie kan heftiger bewegen dan die van een langlopende optieserie.

Iemand beschreef dit effect eens met een mooie metafoor. Hij gebruikte het beeld van een vijver. Als daar een steen in wordt gegooid, dan is het effect het grootste vlak bij waar de steen het water raakt (korte looptijd) en naarmate de afstand groter wordt, zal het effect verminderen (lange looptijd). Als de afstand groot genoeg is, zal het slechts een rimpeltje zijn. 

Volatility is mean reverting

Deze eigenschap houdt in dat er bij een onderliggende waarde (lees een index want een individueel bedrijf kan structureel veranderen en zodoende de volatility ook) een gemiddelde volatiliteit hoort. Let wel, de gemiddelde implied volatility van de opties kan dus wel per looptijd behoorlijk verschillen! Het is te kort door de bocht om te zeggen dat de gemiddelde implied volatility van index XYZ 17,2% is. Er kan een verschil tussen de implied volatility van kortlopende en langlopende optieseries zijn van enkele procenten. 

Deze eigenschap wordt gebruikt voor het toepassen van ‘Buy low en sell high’ (en dan eigenlijk omgekeerd). Want optiepremie verkopen geeft vanuit twee perspectieven een statistisch goede kans op een positief rendement. Als optiepremie relatief duur us (hoge implied volatility) is de natuurlijke tendens van volatility om weer te gaan dalen naar het gemiddelde. Ten tweede speelt de looptijd ook een rol. Iedere dag die verstrijkt is positief voor het weglekken van de optiepremie. Dus als beide fenomenen zich voordoen, dan doet de optieschrijver goede zaken! Lagere volatility is positief en kortere looptijd ook.

Volatility en marktbeweging

In het algemeen geldt dat stijgingen in de aandelenmarkten rustig verlopen. Dit in tegenstelling tot dalingen. Deze kunnen heftig zijn. Dit leidt ertoe dat de implied volatility in stijgende markten veelal daalt en vice versa. Een voorbeeld hiervan is de S&P 500 gedurende 2017. In de index steeg heel gestaag en de historische volatility daalde tot decennia niet geziene niveaus.
 Wat-is-volatility-grafiek3

Hieronder de grafiek van de IV van de S&P500 index (de VIX)

 Wat-is-volatility-grafiek4

U kunt goed  zien dat de implied volatility de laatste maanden van 2017 onder de 10% noteerde. Ook in historisch perspectief gezien is dat zeer laag.

Implied volatiliteit van de AEX in perspectief

Om te bepalen of u wilt opereren aan de koopkant of aan de verkoopkant in AEX-index opties, is het goed om te weten waar de volatiliteit zich bevindt in historisch perspectief. Wat daarbij kan helpen is om af en toe een blik te werpen op de VAEX-index. Dit is implied volatility index van de AEX-index.

U kunt nog een stapje verder gaan en de data van de Euronext website downloaden om daarmee zelf uw berekeningen te maken. Wat dan interessant is om te weten hoe de implied volatility zich heeft bewogen het laatste jaar. Wat is ‘de high’,  ‘de low’ en  het gemiddelde geweest. Eigenlijk kunt u pas dan iets zinnigs zeggen over het huidige niveau van de implied volatility en daar uw strategie op aanpassen.

Take away

Als een belegger zich actief bezighoudt met opties is het goed om te weten waar de huidige volatiliteit zich bevindt in verhouding tot een gemiddelde van de voorgaande periode. Beleggers die voorzichtig opereren kunnen er voor kiezen om alleen dán opties te schrijven wanneer de volatiliteit zich boven het gemiddelde bevindt. Tegelijkertijd kan volatiliteit zich een lange tijd onder het gemiddelde bevinden. Een van de manieren om hiermee om te gaan is door nog steeds wel de call opties te schrijven als de volatiliteit laag is, maar de put opties niet (of in kleinere aantallen). Pas als de volatiliteit toeneemt, kunt u besluiten om ook het schrijven van puts weer op te nemen in uw strategie.

 

Opties zijn risicovolle producten en vereisen kennis, beleggingservaring en in veel toepassingen een hoge risicoacceptatie. Wij adviseren u, voordat u in opties belegt, u goed te informeren over de werking en risico’s. In het document center van Binck vindt u hier meer informatie over in de Handleiding Derivaten. Ook kunt op de website van Binck het Essentiële-informatiedocument (Eid) van de optie raadplegen waarin u wilt beleggen. U kunt alleen handelen in opties als u de overeenkomst derivaten heeft afgesloten.

Volatiliteit en opties

Ook beleggen bij Binck?

Beleggen doet u bij BinckBank. Of u het graag zelf doet of wilt laten doen, bij BinckBank bent u aan het juiste adres.

Nu u hier toch bent...

Zoals u kan zien maken we u graag wijzer met nieuws, inspiratie en kansen.
Wilt u weten wat BinckBank u nog meer te bieden heeft?