• Historisch perspectief

Beleggen in historisch perspectief: De Grote Depressie en de jaren 30

Zoals u weet sloten we het vorige decennium af met een crash op de aandelenmarkt. Die crash markeerde het startschot van de Grote Depressie begin jaren ‘30. Deze diepe economische crisis had een enorme impact op het dagelijks leven van mensen en de stabiliteit van het financiële systeem. De belegger had vele hordes te nemen.

De samenleving: Bank runs & dance marathons

Door de beurscrash nam het vermogen van veel mensen hard af waardoor hun relatieve schuldenlast hoger werd. Dat leidde soms tot oninbare leningen, wat banken begin 1930 nog aardig opvingen.

Dat werd pijnlijk anders toen zich in december 1930 20.000 mensen verzamelden voor de Bank of United States om geld op te nemen, vermoedelijk na een vals gerucht over de bank. Door wat deze bank run ontketende zou de bank in 1931 omvallen.

De angst verspreidde zich snel. Met werkloosheid op recordhoogte hadden veel Amerikanen het al niet breed, het laatste wat ze wilden was de verdamping van hun spaargeld. Zo volgde bank run op bank run. De banken, die voor de economie zijn als olie voor een motor, werden verlamd en de economie viel steeds verder stil.

jaren30_bbp-groei

De hierboven getoonde grafieken zijn gebaseerd op data afkomstig van MeasuringWorth, het IMF (data.imf.org) en Cambridge University Press.

Het leven was extreem zwaar, met de populaire dance marathons als cru bewijs. Stelletjes uit de middenklasse dansten (soms meer dan 24 uur) tegen elkaar, degenen die dat het langst volhielden wonnen een prijs. Toeschouwers konden door het sadistisch schouwspel even hun eigen leed vergeten en kregen bovendien, net als de deelnemers, in elk geval een bord eten.

Vanaf 1933 zette het herstel in, maar de weg terug omhoog zou niet zonder slag of stoot gaan. Pas na WOII zou de echte periode van normalisering aanbreken.

De politiek: Aan de rand van het ravijn bloeien de mooiste bloemen

Herbert Hoover, president sinds 1929, stond voor een enorme uitdaging. De economie had stimulering nodig, maar zijn partijgenoten waren boos over internationale concurrentie en de gemiddelde Amerikaan was in de dalende markt vooral boos op de banken.

Onder druk van zijn partij verhoogde hij in 1930 de importtarieven. Ook was hij in het begin van zijn termijn terughoudend om steun aan banken te verlenen en hield hij vast aan de Gouden Standaard. Deze maatregelen kwamen de crisis niet ten goede en droegen bij aan deflatie. Met de steeds slechter draaiende economie laaide de discussie over het te voeren beleid verder op.

jaren30_bbp-inflatie

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller.

Geen wonder dus dat de democraat Roosevelt in 1932 de verkiezingen won. Zijn New Deal richtte zich volledig op herstel van vertrouwen in het financiële systeem, het invoeren van verscherpte regulering en het stimuleren van de economie. Zijn hervormingen waren onorthodox en gedurfd, en met succes. Langzaam begon de economische motor weer te draaien.

jaren30_bbp

jaren30_schuld

De hierboven getoonde grafieken zijn gebaseerd op data afkomstig van MeasuringWorth, het IMF (data.imf.org) en Cambridge University Press.

jaren30_rentevoet

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller en de St. Louis Fed.

De financiële markten: Obligaties in de lift & waardebehoud in goud

In de aandelenmarkt was het de hele jaren ’30 lastig geld verdienen. Nadat de zeepbel uit de jaren ’20 was leeggelopen, was op het dieptepunt in de Grote Depressie bijna 85% van de waarde van de S&P Composite Index verdampt. Later in de jaren ’30 zou dat weer wat aantrekken, maar toen de Federal Reserve in 1937 de rente verhoogde volgde een tweede recessie. Ook dat kwam hard aan op de beurs.

jaren30_sp-composite

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller.

In de grondstofmarkt ging het wat beter, maar ook deze markt werd sterk geraakt door de economische situatie van het decennium. Met name de deflatie in de Grote Depressie speelde de grondstofprijzen parten. Steun kwam vooral uit de hoek van Roosevelt, die economische activiteit aanjaagde met zijn ruime overheidsbeleid.

jaren30_grondstofprijs

Deze grafiek is gebaseerd op de Babson Index of Wholseprices of Industrial Goods.

In de obligatiemarkt ging het aanzienlijk beter. De yields op 10-jaarsobligaties liep terug, maar bleef positief.  De yield is het rendement wat je als belegger verdient als je een nieuwe obligatie koopt en tot het eind van de looptijd aanhoudt.

Het rendement op bestaande obligaties was nog hoger. De korte rente daalde namelijk sneller dan de lange rente en de Grote Depressie was een periode van deflatie. Omdat een obligatie een vast coupon uitkeert, wordt dat relatief veel waard als prijzen dalen (deflatie).

jaren30_10jaarsrente

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller.

Ook goudbezitters hadden in deze tijd een gunstige positie. Tijdens de Grote Depressie stond de goudprijs vast en behield het dus zijn waarde. Nadat de Gouden Standaard onder Roosevelt werd losgelaten steeg de goudprijs. Er werd flink geld bijgedrukt om de economie aan te jagen, waardoor het bezitten van goud aantrekkelijker werd.

jaren30_grondstofprijs

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van MeasuringWorth.

Alles bij elkaar kunnen obligaties en goud dus als de “winnaars” van het decennium beschouwd worden. En dan kijken we nog alleen naar rendement. Nemen we ook risico in acht, dan doen deze instrumenten het eigenlijk nóg beter dan aandelen. De beweeglijkheid van aandelen was namelijk behoorlijk hoger dan die van obligaties en goud.

Eind jaren '30 en het pad naar oorlog

Nu we de luxe hebben om terug te kunnen blikken op het grote plaatje, lijkt de Grote Depressie een belangrijke plaats te hebben in een complex web van economische en politieke zaken die uitmondden in een wereldoorlog. Het was een financiële en economische crisis van mondiale proporties, waarop het initiële antwoord van Amerika protectionisme was.

Duitsland, wat gebukt ging onder herstelbetalingen uit WOI die vaak gefinancierd werden door Amerikaans krediet, werd bijzonder hard geraakt. De barre tijden die dat veroorzaakten gaven het populisme een bijzondere kans, en in 1933 kwam Hitler aan de macht.

De spanningen bleven stijgen in de jaren die volgden, en het pad naar oorlog werd ingeslagen. Wat betekent dat voor de markt? Blijft men überhaupt beleggen in tijden van oorlog? Hoe was u omgegaan met zulke stijgende spanningen? Welke signalen had u gebruikt om uw beleggingsstrategie te bepalen? En welke beleggingsinstrumenten had u willen hebben? In het volgende artikel bekijken we wat dat had betekend.

Beleggen kent risico’s. Uw inleg kan minder waard worden.

Meer uit deze serie

Dit artikel is onderdeel van een serie van twaalf artikelen waarin wordt besproken wat we kunnen leren van 100 jaar beleggen.


Naar het overzicht



Ook beleggen bij Binck?


Beleggen doe je bij BinckBank. Of je het graag zelf doet of wilt laten doen, bij BinckBank ben je aan het juiste adres.

Nu u hier toch bent...


Zoals u kan zien maken we u graag wijzer met nieuws, inspiratie en kansen.
Wilt u weten wat BinckBank u nog meer te bieden heeft?