• Historisch perspectief

Beleggen in historisch perspectief: Stagflatie?

Ergens klinkt het gek. De economie stagneert en toch stijgen de prijzen. Het voelt verleidelijk om inflatie te relateren aan stijgende vraag naar goederen. In de jaren ’70 waren er echter hele andere factoren in het spel, waarbij een speciale rol werd vertolkt door de Federal Reserve. Wat maakte dit decennium zo anders dan de jaren ervoor, en welke beleggingen kwamen het beste uit de test?

De politiek & de centrale bank: You can't have it both ways

In 1970 werd de Amerikaanse politiek vooral beziggehouden door de Vietnamoorlog. Richard Nixon erfde door die oorlog en de war on poverty een groot overheidstekort van zijn voorganger Lyndon B. Johnson Dit droeg bij aan twee acute problemen. Ten eerste nam de inflatie in rap tempo toe door de grote hoeveelheid geld in de economie. Ten tweede wilden steeds meer landen hun dollars inwisselen voor goud.

Overheidsschuld / BBP

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van MeasuringWorth, het IMF en Cambridge University Press.

Daardoor raakte de goudvoorraad op en vond nog meer geld haar weg de economie in. Het antwoord van Nixon was radicaal: hij stelde tijdelijke vaste prijsniveaus in en ontkoppelde de dollar van goud, waardoor Amerika de facto haar belofte brak om goud in te ruilen voor dollars.

Inflatie

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller.

Zijn acties, ook wel bekend als de Nixon Shock, hadden effect, maar zoals u in de grafiek ziet was het effect van korte duur. In 1973 belandde de wereld namelijk in een oliecrisis. Aan verschillende Westerse landen die Israël steunden tijdens de Jom Kippoeroorlog werd een olie-embargo opgelegd. De prijs van olie steeg, waardoor andere goederen ook duurder werden. Dat was het inflatie-effect. Olie droeg echter ook bij aan stagnatie, omdat veel producenten geen winstgevende business meer hadden door de snel gestegen olieprijs. Zo ontstond stagflatie.

Amerika kampte door die stagflatie met hoge werkloosheid en de Fed wilde dat bestrijden door de economie te stimuleren. Dat had niet het gewenste effect en werkte nog hogere inflatie in de hand. Onder voorzitter Paul Volcker veranderde de aanpak van de Fed eind jaren ’70 dan ook radicaal. Hij zou zich, gesteund door het beleid van Ronald Reagan in het Witte Huis, volledig richten op het bestrijden van inflatie.

Rentevoet (3-maands T-bills)

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller.

De samenleving: Wie durft de pijn te nemen?

Waarom leidde het ruime beleid van de Federal Reserve wel tot inflatie maar niet tot extra groei? Eén belangrijk verschil met een decennium eerder was dat een hoop andere landen economisch inmiddels sterk ontwikkeld waren. De Amerikaanse concurrentiepositie zwakte dus steeds verder af, waardoor de barst waar we vorige week mee afsloten steeds zichtbaarder werd. Het begon duidelijk te worden dat Amerika voorheen harder had gegroeid dan ze op lange termijn vol kon houden.

Bruto Binnenlands Product

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van MeasuringWorth.

Die boodschap was natuurlijk geen oppepper. Begin jaren ’70 hing in Amerika al geen opperbeste stemming. De Vietnamoorlog was nog in volle gang en door de oliecrisis en een periode van flinke droogte werden olie en voedsel op allerlei manieren gerantsoeneerd. Voor de samenleving bood het relatief ruime monetair beleid dan ook de kans om, ondanks de economische vertraging, de levensstandaard met behulp van krediet op peil te houden.

Privaatschuld / BBP

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van MeasuringWorth, het IMF en Cambridge University Press.

De financiële markten: Hoe inflatie in het beleggerswoordenboek kwam

Aan alles komt een eind. Bijna de gehele periode na de oorlog was tot dit decennium een succesverhaal voor aandelen, en het zou me niets verbazen als veel beleggers begin jaren ’70 stonden te popelen om die trend voort te zetten. Dat zou echter niet lukken. De aandelenmarkt schommelde hevig en het rendement op een buy-and-hold portefeuille belandde flink in de rode cijfers door het effect van inflatie.

S&P Composite Index

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller.

Ook het rendement op staatsobligaties werd geraakt door de snelle stijging van het prijspeil. De bezitter van zo’n obligatie ontvangt rente omdat diegene geld uitleent aan de overheid. Als de prijzen snel stijgen, dan wordt die ontvangen rente steeds minder waard, men kan er immers minder van kopen. Om beleggers daarvoor te compenseren steeg de yield op obligaties gedurende het decennium.

10-jaarsrente (US T-bonds)

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller.

Nee, de prijzen werden niet gewonnen door de “traditionele” beleggingen. Ook beleggers begonnen zich dat steeds meer te realiseren. Waar de hoge inflatie aan het begin van het decennium misschien nog als een soort tijdelijke “hick-up” werd gezien, werd er later in het decennium rekening mee gehouden dat het weleens het nieuwe normaal kon zijn. Beleggers gingen dus op zoek naar beleggingen die mee zouden bewegen met inflatie, en die waren er: goud en grondstoffen.

Goudprijs in $

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van MeasuringWorth.

Grondstofprijzen (index)

Deze grafiek is gebaseerd op de Bloomberg Commodity Index, afkomstig van Bloomberg LP.

Misschien is de prijsvorming van goud in deze jaren wel het mooiste voorbeeld wat ik u kan geven van een verschuiving in verwachtingen. Tijdens de 2e oliecrisis van het decennium in 1979 waren investeerders inmiddels bekend met het inflatiemonster en pasten ze er hun verwachtingen op aan. Daardoor zochten veel beleggers hun heil in goud, wat de prijs ervan door het dak joeg.

Een draak is geen belegger

Geef een draak goud, en hij zal zijn schat met liefde duizenden jaren bewaken. De belegger die eind jaren ’70 in goud stapte, was waarschijnlijk geen draak en had geen duizenden jaren de tijd om van zijn schat te genieten. Hij had nog een lastige vraag te beantwoorden: hoe lang blijft goud het beter doen dan de rest?

Een aandeelhouder kan nog naar een aandeelhoudersvergadering en daar verhaal halen, een goudbezitter heeft die luxe niet. Amerika had de uitdaging haar nieuwe concurrentiepositie te accepteren, en de centrale bank moest wat doen aan de hoge inflatie die het land al zo lang tergde. Zou het lukken? En wat zou dat betekenen voor de goudbezitter of de aandeelhouder? U leest het volgende week.

Beleggen kent risico’s. Uw inleg kan minder waard worden.

Meer uit deze serie

Dit artikel is onderdeel van een serie van twaalf artikelen waarin wordt besproken wat we kunnen leren van 100 jaar beleggen.


Naar het overzicht



Ook beleggen bij Binck?


Beleggen doet u bij BinckBank. Of u het graag zelf doet of wilt laten doen, bij BinckBank bent u aan het juiste adres.

Nu u hier toch bent...


Zoals u kan zien maken we u graag wijzer met nieuws, inspiratie en kansen.
Wilt u weten wat BinckBank u nog meer te bieden heeft?