• Historisch perspectief

Beleggen in historisch perspectief: The roaring twenties

“What will they think of next?” Het was dé vraag die veel Amerikanen bezighield in de Roaring Twenties. Het decennium werd gekenmerkt door snelle technologische ontwikkeling, enorme economische voorspoed en markeerde volgens velen het begin van de moderne Verenigde Staten. En toen, op 29 oktober 1929, Black Tuesday, viel het doek. Waar kwam die voorspoed vandaan en hoe kwam het zo abrupt ten einde?

De politiek: republikeinen bieden een helpende hand

Na de Eerste Wereldoorlog belandde de wereld in een depressie, het geld was op en de industrie achter de oorlog werd overbodig, wat zorgde voor werkloosheid. Dat gaf president Warren Harding in 1921 een duidelijk taak: economisch herstel. Hij bracht overheidsuitgaven terug, verlaagde de inkomstenbelasting en versoepelde de regels.

Ook zijn opvolger Calvin Coolidge trachtte de regels te versoepelen. Toen de weg naar herstel was ingezet, wilde hij de groei vooral aan de vrije markt laten. Zijn beleid in de periode 1924-1929 deden hem dan ook de boeken ingaan als “laissez-faire president”. Kortom, de politiek baande de weg naar economische groei vrij.

Het BBP en kredietoverzicht

De hierboven getoonde grafieken zijn gebaseerd op data afkomstig van MeasuringWorth, het IMF (data.imf.org) en Cambridge University Press.

De samenleving: innovatie & entertainment

Die economische groei werd ook gevoed door innovatie in het bedrijfsleven. De historische focus op landbouw en de textielindustrie verplaatste zich naar consumentengoederen. Deze goederen werden door massaproductie voor een breder publiek betaalbaar. Ook werden steden drukker, werd de radio onderdeel van menig huishouden en ging men in de vrije tijd naar de bioscoop.

De belangrijkste innovatie in de jaren ’20 kwam van General Motors en was geen auto, televisie of machine. Het was consumptief krediet. General Motors Acceptance Corporation (GMAC) werd opgericht en zo kon de Amerikaan een auto aanschaffen op aanbetaling.

Vorige week keken we naar golfbewegingen, schulden en psychologie. U kunt zich wellicht de tijd herinneren dat Whatsapp op de Nederlandse markt kwam. Wellicht was u, net als ik, wat terughoudend om Whatsapp op uw telefoon te zetten. Totdat de skireis of het verrassingsfeestje ineens via een Whatsapp-groep geregeld werd. Toen was achterblijven geen optie meer.

Stel nu dat u een Amerikaan bent in 1924. Op verjaardagen gaat het over Charlie Chaplin of de laatste ochtendshow op de radio. Ook staat op de oprit van de buurman een gloednieuwe automobiel. Kunt u tegen deze socio-culturele achtergrond, met ook nog eens een zeer accomoderende overheid, achterblijven?

Privaatschuld en de rentevoet

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Cambridge University Press en Robert Shiller.

De financiële markten: de only way is up for stocks

Een investeerder in de jaren ’20 kan zich exact dezelfde vraag stellen. Er worden aan de lopende band nieuwe uitvindingen op de markt gebracht, en met een beetje hulp van krediet gaat het ook nog eens uitstekend met de verkoopcijfers. Een uitstekende tijd om in aandelen te beleggen dus. En zoals ook in de grafiek hier boven te zien is, gebeurt dat en masse. De S&P Composite Index breekt record na record: the only way is up.

S&P Composite Index

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller.

Hoewel het goed ging in de aandelenmarkt bleef de inflatie laag in deze jaren. Die lage inflatie lijkt met name het resultaat te zijn geweest van de dynamiek tussen (1) de gouden standaard, (2) de relatief aantrekkelijke dollar en (3) dalende grondstofprijzen (met name in de agrarische sector). Die dynamiek kunt u (sterk) versimpeld bekijken door de lens van de volgende formule:


Als de noemer stijgt, daalt het prijsniveau. Omdat Amerika afspreekt een vast aantal dollars voor goud om te wisselen, kan de overheid de munt niet makkelijk in waarde laten dalen (devalueren). Wordt vervolgens de vraag naar dollars heel groot, dan stijgt de munt zelfs in waarde en kan het prijsniveau zelfs dalen.

Inflatie en de grondstofprijzen

De hierboven getoonde grafieken zijn gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller en de NBER Macrohistory database.

Door de lage inflatie liep de yield op 10-jaars staatsobligaties terug. Zulke staatsobligaties worden meestal gezien als veilig alternatief voor andere beleggingen zoals aandelen. In sterk stijgende aandelenmarkten kan de yield op obligaties o.a. dalen doordat beleggers hun geld verschuiven van obligaties naar aandelen.

10-jaars staatsobligaties

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller.

Welke beleggingen had u willen aanschaffen in deze periode? En wanneer had u dat gedaan? Zou u in 1920 zijn ingestapt, toen het economisch slecht ging? Of had u in 1927, toen u met gemak aan krediet kon komen en u met smacht wachtte op de nieuwste technologische doorbraak, uw eerste beleggingen uitgezocht?

Een nieuwe waarheid: de crash van 1929

Het antwoord op die vragen is belangrijk voor het succes van de belegger in de jaren ’20. Aan het eind van het decennium zag de wereld er namelijk heel anders uit.

U heeft kunnen zien dat de hoeveelheid schulden bleef stijgen. Zoals ik vorige week schreef, ligt een deel van de verklaring daarvoor in het feit dat schulden leiden tot uitgaven, welke leiden tot meer inkomsten (voor een ander), die weer leiden tot meer schulden.

Daar bleef het niet bij. Waarschijnlijk veranderde door allerlei psychologische en culturele factoren de maatschappelijke kijk op krediet. Om mee te delen in de vreugde op de aandelenmarkten werd het in de latere jaren steeds gebruikelijker om met geleend geld aandelen te kopen. Ook werd de markt voor een steeds breder publiek toegankelijk.

De centrale bank maakte zich in deze latere jaren zorgen om het toenemend krediet, en besloot de rente te verhogen. Een hogere rente maakt het aanhouden van schulden duurder, waardoor het moeilijker werd voor mensen om hun schulden af te betalen. 

Aandeelhouders die op krediet handelden moesten daardoor hun posities in veel gevallen sluiten om aan hun verplichtingen te kunnen voldoen. Dat drukte de kredietprijzen. Het schokeffect van die prijsverlagingen zorgde voor nóg lagere prijzen. Zo werd uiteindelijk, op die Zwarte Dinsdag in oktober 1929, de ooit zo krachtige en majestueuze roar van de leeuw die het tijdperk later zou kenmerken, ineens niets meer dan een kille bries die waaide door Wall Street. Die bries zou een stevige wind worden in de jaren die volgden.

Beleggen kent risico’s. Uw inleg kan minder waard worden.

Meer uit deze serie

Dit artikel is onderdeel van een serie van twaalf artikelen waarin wordt besproken wat we kunnen leren van 100 jaar beleggen.


Naar het overzicht


Ook beleggen bij Binck?


Beleggen doe je bij BinckBank. Of je het graag zelf doet of wilt laten doen, bij BinckBank ben je aan het juiste adres.

Nu u hier toch bent...


Zoals u kan zien maken we u graag wijzer met nieuws, inspiratie en kansen.
Wilt u weten wat BinckBank u nog meer te bieden heeft?