• Historisch perspectief

Beleggen in historisch perspectief: The swinging sixties

In de jaren ’60 was Amerika gewend geraakt aan haar nieuw verworven welvaart en internationale status. Het maakte van Amerikanen optimisten die swingend door het decennium heen gingen. Van het bestrijden van armoede tot het landen op de maan, geen brug was te ver. De lijn tussen optimisme en overmoedigheid is echter flinterdun. Zou de markt die lijn in het oog weten te houden?

De politiek: De ontdekking van Keynes' wonder

Sinds de Grote Depressie werd het economisch denken, en daarmee het beleid, zwaar beïnvloed door de econoom John Maynard Keynes. Simpel gezegd was zijn inzicht dat economische vraag met overheidsstimulering kan worden aangewakkerd.

John F. Kennedy werd tijdens een recessie gekozen en voelde begrijpelijkerwijs wel wat voor de visie van Keynes. Hij bracht een flink pakket overheidsstimulering en trok Amerika uit de recessie. De opwaartse golfbeweging die volgde was het wonder van Keynes!

Bruto Binnenlands Product

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van MeasuringWorth.

De politiek maakte dankbaar gebruik van dat “wonder” en de geldkraan bleef voorlopig open staan. De opvolger van Kennedy, Lyndon B. Johnson, had bovendien twee dure oorlogen te voeren: de oorlog in Vietnam, welke niet geheel succesvol uitpakte, maar ook de door hem verklaarde war on poverty in eigen land.

De samenleving: Spending power & Flower power

Het “wonder van Keynes” had natuurlijk ook effect op de samenleving. Met de groeiende welvaart raakten wijsheden uit de Grote Depressie, die inmiddels alweer 30 jaar geleden was, op de achtergrond. De privaatschuld nam toe, en zoals we eerder vaststelden leidden hogere uitgaven van de één tot hogere inkomsten van de ander, waardoor het effect zichzelf versterkte en de schuld verder toenam.

Privaatschuld / BBP

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van MeasuringWorth, het IMF en Cambridge University Press.

Het harde werk en optimisme van Amerikanen betaalde zich dus uit. En met extra geld op zak begon het leven er steeds beter uit te zien. Waar eerdere generaties vooral werkten voor hun basisbehoeften, was in dit tijdperk de welvaart zo hoog dat men tijd kreeg om na te denken over fundamentele maatschappelijke kwesties als gelijkheid of de rechtmatigheid van de oorlog in Vietnam.

Van spending power kwam flower power. Zo groeide het verzet tegen de oorlog gestaag. En als het draagvlak afneemt, dan is het kostenplaatje het laatste waar de overheid over wil praten, toch? Daardoor bleef, naast de groeiende privaatschuld, de overheid terughoudend in het verhogen van belasting. Er was dan ook geld in overvloed, wat uiteindelijk effect had op het prijspeil en de inflatie, welke stegen.

Inflatie

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller.

De financiële markten: is het wonder wel een wonder

Het verraderlijke van een opwaartse spiraal is dat het gemiddelde plaatje er vaak goed uitziet. Krediet drijft bestedingen, die leiden tot extra inkomsten, die weer leiden tot nieuwe bestedingen en zo verder. Midden jaren ’60 had de aandelenmarkt dan ook alle kenmerken van een bubbel.

S&P Composite Index

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller.

De heersende opvatting werd daarmee dat beleggen in aandelen dé winnende beleggingsstrategie was. Aan het eind van het decennium werd het bijeffect van de door krediet geholpen groei echter steeds duidelijker en verhoogde de centrale bank als antwoord op de stijgende inflatie de rente.

Rentevoet (3-maands T-bills)

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van de Louis Fed.

Die beslissing had effect op de financiële markten. Een verhoging van de rente maakt het aanhouden van schulden duurder, waardoor het gevoeld werd in het besteedbaar inkomen van mensen. Economische activiteit en de vraag naar effecten namen daardoor af. Dat drukte aandelenprijzen. Ook grondstofprijzen werden hierdoor geraakt. De grondstofmarkt presteerde dan ook zeer wisselend in dit decennium.

Grondstofprijzen

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op de Bloomberg Commodity Index.

Ook de yield op staatsobligaties werd sterk beïnvloed door de inflatie. Waar de yield voor een groot deel van het decennium vrij constant lag, ging deze richting het eind van het decennium rap omhoog. Uiteraard was de Vietnamoorlog hiervoor ook een belangrijke factor. Staatsleningen behoorden immers tot de tools die hielpen om de kosten van de oorlog op te hoesten.

10-jaarsrente (US T-bonds)

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van Robert Shiller.

Hoewel de goudprijs nog steeds officieel gekoppeld was aan de dollar gebeurde er aan het eind van het decennium iets interessants. Amerika was hevig aan het lenen, en veel van dat geleend geld kwam uit het buitenland. Net als iedereen moet ook een land zo’n lening terugbetalen. Geen probleem toch? We weten immers dat een land geld kan bijdrukken.

Daar zat echter het knelpunt! Amerika kon dat helemaal niet, want er werd beloofd een vaste hoeveelheid goud in te wisselen voor dollars. Eind jaren ’60 begon men zich af te vragen of dat eigenlijk wel houdbaar was, waardoor de marktprijs, ondanks de vastgestelde goudprijs, toch begon te bewegen. Was dit éénmalig, of had het diepere gevolgen voor het systeem?

Goudprijs

De hierboven getoonde grafiek is gebaseerd op data afkomstig van MeasuringWorth.

How to connect the dots?

Als beleggers willen we de wereld om ons heen natuurlijk graag begrijpen. Het is verleidelijk om dan lineaire conclusies te trekken, bijvoorbeeld: “als de hoeveelheid geld in de economie toeneemt, dan stijgt de inflatie”. Als u nog eens terugkeert naar de Roaring Twenties, dan is dat duidelijk niet altijd het geval.

Zoals u heeft gelezen had in deze jaren een aardige waslijst factoren invloed op de beurs. Wat is het verband? Een barst is meestal niet de som van alle scheurtjes, maar een gevolg van de scheurtjes zelf, hun positie ten opzichte van elkaar, alsook de locatie van nieuwe scheurtjes. Hoe kunnen we de scheurtjes van de jaren ’60 begrijpen? Kunt u ze verbinden? Hoe schat u de kans van een barst in?

Beleggen kent risico’s. Uw inleg kan minder waard worden.

Meer uit deze serie

Dit artikel is onderdeel van een serie van twaalf artikelen waarin wordt besproken wat we kunnen leren van 100 jaar beleggen.


Naar het overzicht



Ook beleggen bij Binck?


Beleggen doet u bij BinckBank. Of u het graag zelf doet of wilt laten doen, bij BinckBank bent u aan het juiste adres.

Nu u hier toch bent...


Zoals u kan zien maken we u graag wijzer met nieuws, inspiratie en kansen.
Wilt u weten wat BinckBank u nog meer te bieden heeft?