• Beleggingsproducten

Wat is een gestructureerd product?

Op de beurs zijn verschillende beleggingsinstrumenten te koop. Van aandelen, obligaties, ETF’s tot opties en nog veel meer. Het afgelopen decennium is er – overgewaaid uit de professionele beleggerswereld – voor de particuliere belegger een nieuwe categorie bijgekomen: gestructureerde producten. Gestructureerde producten – in het Engels structured products en op de beurs ook wel notes genoemd – zijn samengestelde financiële producten.

Veelal bestaan ze uit een combinatie van beleggingsinstrumenten zoals opties en obligaties. Deze instrumenten worden samen gekneed tot een ander beleggingsproduct; het gestructureerde product. De rol van obligaties is (gedeeltelijke) bescherming van het beginkapitaal (de inleg), terwijl opties gebruikt worden om rendement te realiseren. Dit rendement wordt in veel gevallen uitgekeerd in de vorm van een jaarlijkse rentebetaling (coupon).

De minimale instap is meestal € 1.000 en de koers wordt over het algemeen – net als bij obligaties – uitgedrukt in een percentage van de nominale waarde (in dit voorbeeld is de nominale waarde 100% bij een koers van € 1.000). De meeste gestructureerde producten staan genoteerd op Euronext Amsterdam en zijn van maandag tot en met vrijdag doorlopend verhandelbaar tussen 09:05-17:30 uur.

Aangezien een gestructureerd product doorgaans uit een obligatie- en optiecomponent bestaan, heeft u naast kennis van obligaties ook kennis van opties nodig.  Dat maakt dat beleggers – zeker beginnende beleggers – het vaak uitdagende instrumenten vinden om te begrijpen. 


Gestructureerde producten nader bekeken

De meeste notes hebben voorwaarden die bepalen wanneer u als belegger recht heeft op volledige of gedeeltelijk bescherming van de inleg en wanneer niet. Ook aan het (wel of niet) behalen van rendement zijn voorwaarden gesteld. De hoogte van het rendement wordt grotendeels bepaald door de onderliggende waarde(-n) waar de opties betrekking op hebben.

Zo’n onderliggende waarde kan een enkel aandeel zijn, een beursindex zoals de AEX of een mandje specifieke aandelen (basket) uit bijvoorbeeld de techsector. Ook worden gestructureerde producten soms uitgegeven met als onderliggende waarde een of meerdere grondstoffen dan wel agrarische producten (commodities). Van aardolie, ijzererts tot graan. Daarnaast bestaan er notes op (vreemde) valuta.

Gestructureerde producten vormen een nichemarkt. BNP Paribas en Commerzbank zijn twee financiële instellingen die één of meerdere van deze producten aanbieden. Een populair gestructureerd product onder beleggers is de Memory Coupon Note. Wie goed zoekt komt misschien ook nog Klik & Klaar Notes, Garantie Notes of (Rendement) Certificaten tegen.

Besef dat elk van deze beleggingsproducten zijn eigen (complexe) product specifieke kenmerken en risico's heeft. Het geldt voor elk beleggingsproduct, maar voor gestructureerde producten in het bijzonder gezien het feit dat elk product weer anders in elkaar steekt: begrijp waarin u belegt en onderzoek of het beleggingsproduct aansluit bij uw risicoacceptatie.


Voorbeeld gestructureerd product: Memory Coupon Notes

Een Memory Coupon Note (hierna: "MCN") heeft in de regel een looptijd van drie of vijf jaar en keert ieder jaar mogelijk een coupon (rentepercentage) uit, bijvoorbeeld 7%. Of deze coupon wordt uitbetaald is afhankelijk van de stand van de onderliggende index of het onderliggende aandeel ten opzichte van de coupongrens. De coupongrens wordt bij uitgifte vastgesteld en ligt ruim onder de stand van de index of het aandeel op dat moment; de startwaarde. Er is dus sprake van een veiligheidsmarge voordat de jaarlijkse uitkering in gevaar komt.

Staat de index of het aandeel op de jaarlijkse peildatum (zeg de verjaardag van het beleggingsproduct) op of boven de coupongrens, dan keert de Memory Coupon Note dat jaar de coupon uit. Staat de index of het aandeel op de jaarlijkse peildatum onder de coupongrens, dan keert de Memory Coupon Note dat jaar vooralsnog geen coupon uit. De memory-component zorgt ervoor dat u met terugwerkende kracht alle gemiste coupons alsnog kunt ontvangen. Dit gebeurt als op een volgende peildatum de index of het aandeel wel boven de coupongrens noteert.

De stand van de index of het aandeel op de laatste peildatum bepaalt hoe het product wordt afgelost. Staat deze op die datum op of boven de coupongrens dan krijgt u op de afloopdatum 100% van de hoofdsom uitbetaald. Aangezien de minimale instap van de meeste notes € 1000 is, dan zou u € 1000 – uw inleg – terugkrijgen. Is de index of het aandeel op die datum gedaald tot onder de coupongrens, dan ontvangt u 100% van de hoofdsom min de procentuele daling ten opzichte van de startwaarde. Uw maximale risico? In het slechtste geval (onderliggende aandeel of index naar 0), kunt u uw volledige inleg verliezen.

Wanneer en voor wie mogelijk interessant?Een Memory Coupon Note (MCN) is een beursgenoteerd beleggingsproduct dat een alternatief kan zijn voor een rechtstreekse belegging in de onderliggende waarde, wanneer u verwacht dat deze niet sterk in waarde zal stijgen. Qua risico en rendement ligt het product tussen een obligatie- en aandelenbelegging in. Vanwege het complexe karakter (de vele voorwaarden) is kennis van aandelen, obligaties en opties een vereiste. Niet voor beginners dus.


Risico's

Het is belangrijk te beseffen dat gestructureerde producten complex van aard zijn en veelal in meer of mindere mate het risico van de onderliggende waarde overnemen. Doorgaans kennen gestructureerde producten de volgende risico’s:

  • Bij een sterke daling van de onderliggende index of het onderliggende aandeel zou het kunnen dat u in geen enkel jaar de mogelijke coupon ontvangt
  • Als de index of het aandeel op de laatste peildatum gedaald is tot onder de coupongrens krijgt u slechts een gedeelte van de hoofdsom terug en realiseert u een (fors) verlies, net zoals u bij een rechtstreekse belegging gerealiseerd zou hebben (aflossingsrisico). In het slechtste geval kunt u uw gehele inleg verliezen (kapitaalrisico)
  • Marktrisico (ook wel koersrisico): gestructureerde producten hebben meestal een (gedeeltelijke) bescherming tegen een daling van de onderliggende index of het onderliggende aandeel tot en met de coupongrens. Desondanks kan het gebeuren dat u bij tussentijdse verkoop minder ontvangt dan uw oorspronkelijke aankoopkoers. Gedurende de looptijd kan de waarde van een gestructureerd product fluctueren. Deze koersschommelingen ontstaan doordat de waarde van de note onder andere afhankelijk is van de koersontwikkeling van de onderliggende index of het onderliggende aandeel, de beweeglijkheid van de markt, de ontwikkeling van de rente, eventuele couponuitkeringen en de resterende looptijd van de note.
  • U ontvangt geen dividend zoals mogelijk bij een rechtstreekse belegging
  • Daarnaast loopt u kredietrisico op de uitgevende instelling (lees: de uitgevende instelling kan failliet gaan)
  • Het komt niet vaak voor, maar toch zijn het twee aandachtspunten om rekening mee te houden: handelsonderbrekingen en liquiditeitsrisico. De uitgevende instelling onderhoudt onder normale omstandigheden een markt in gestructureerde producten. Door omstandigheden zoals storingen kan het voorkomen dat er geen handel mogelijk is gedurende de beursuren van Euronext Amsterdam, waardoor het niet mogelijk is een note te kopen of te verkopen. Aanbieders zoals BNP Paribas zijn niet verplicht om de liquiditeit van notes op elk moment te garanderen. Na hervatting van de handel kunnen bied- en laatprijzen afwijken van de bied- en laatprijzen die afgegeven werden vóór het moment van handelsonderbreking. Het risico op eventueel koersverlies bij lagere koersen en het risico op eventueel opportuniteitsverlies bij hogere koersen is voor rekening van de belegger
  • Voortijdige beëindiging: in zeer uitzonderlijke omstandigheden kan de uitgevende instelling een gestructureerd product vroegtijdig beëindigen tegen de marktwaarde van de note op dat moment. Dit kan minder zijn dan de nominale waarde (van € 1.000). Deze situatie doet zich voor indien het voor de uitgevende instelling niet langer is toegestaan onder geldende wet- en regelgeving (waaronder fiscale regels) om aan haar verplichtingen van de note te voldoen.

Kosten

Als u een structured product koopt, verkoopt of in porteuille aanhoudt bij BinckBank, dan krijgt u te maken met de volgende kosten:

  • Transactiekosten bij aan- en verkoop van het gestructureerde product. 
  • Service fee over de waarde van het structured product
  • Beheerkosten uitgevende partij. Gemiddeld liggen deze kosten op jaarbasis rond 0,50% over de nominale waarde (€ 5,00 per € 1.000). De totale beheerskosten over de gehele looptijd van bijvoorbeeld een Memory Coupon Note met een looptijd van drie jaar zijn 1,50% over de nominale waarde (€ 15,00 per € 1.000). 
  • Bij het aan- en verkopen dient u ook rekening te houden met de verschillen tussen bied- en laatprijzen (de spread) .


Samenvatting

Gestructureerde producten – ook wel notes genoemd – zijn samengestelde financiële producten met een vooraf bepaalde looptijd. Dikwijls bestaan ze uit een combinatie van obligaties en opties, verpakt tot een andere beleggingsproduct. De rol van obligaties is (gedeeltelijke) bescherming van de inleg, terwijl opties gebruikt worden om rendement – meestal in de vorm van een jaarlijkse couponbetaling – te realiseren.

De onderliggende waardes waar de opties betrekking op hebben variëren: van aandelen tot en met valuta. Gestructureerde producten kennen gewoonlijk veel voorwaarden voor wat betreft rendement (mogelijke coupon) en risico (mogelijke aflossing) en zijn mede daardoor complex van aard. Qua risico en rendement liggen de meeste gestructureerde producten tussen een obligatie- en aandelenbelegging in. Begrijp voordat u erin belegt hoe het gestructureerde product werkt én of het aansluit bij uw risicoacceptatie.

Gestructureerde producten

Voor wie geschikt?

Beleggers met kennis van aandelen, obligaties en opties die een risico accepteren én een rendement verlangen dat over het algemeen tussen een obligatie- en aandelenbelegging in ligt.

Visie

  • U belegt voor een wat hogere jaarlijkse coupon, maar accepteert dat u deze onder bepaalde voorwaarden (een of meerdere jaren) niet of nooit ontvangt.
  • U zoekt een alternatief voor een directe belegging in de onderliggende waarde en u verwacht dat deze onderliggende waarde over de looptijd niet te sterk in waarde stijgt, maar ook niet te sterk daalt.

Maximale winst

Over het algemeen maximaal de jaarlijkse couponuitkeringen tot en met het einde van de looptijd.

Maximale verlies

U kunt uw gehele inleg verliezen bij faillissement van de onderliggende waarde (indien dat een aandeel betreft), een prijsdaling naar 0 (in het geval van een index, valuta of commodity) of bij faillissement van de uitgevende instelling.